Hosting fiyatları neye göre değişir? Maliyeti belirleyen etkenler ve gizli kalemler

Hosting fiyatları neden bu kadar farklı çıkıyor? Aynı site için iki teklif alıyorsunuz, biri diğerinin çok altında ya da çok üstünde, ama ikisi de "hosting" diyor. Sorun çoğu zaman rakamda değil, rakamın içine neyin girdiğinde. Rakam yalnızca vitrindir.

Web sitesi projelerinde bu soruyla sık karşılaşıyoruz ve cevabı her seferinde aynı yerden başlıyor: teklifin içindeki kalemleri açmak. Bu yazıda hosting fiyatları için bilerek tek bir rakam vermiyoruz. Fiyatların doğrulanabilir tek bir resmî kaynağı yoktur. Onun yerine fiyatı belirleyen yedi etkeni, fatura dışında kalan maliyetleri ve teklifleri karşılaştırırken sorulacak soruları Google, Mozilla, WordPress ve mevzuat gibi kaynaklarla birlikte anlatıyoruz.

Hosting fiyatları neyden oluşur

Hosting, sitenizin dosyalarının durduğu sunucuyu kiralamaktır; ayrıntısını hosting nedir yazımızda işliyoruz. MDN web sunucusunu, site dosyalarını saklayan ve tarayıcı istediğinde bunları HTTP üzerinden gönderen donanım ve yazılım olarak tanımlar. Hosting faturası, o sunucunun kaynağı, bakımı ve size açılan erişimi için ödediğiniz bedeldir.

Alan adı ayrı bir kalemdir. ICANN alan adını bir sokak adresine benzetir ve adresin karşısında bir bina gerektiğini söyler; o bina hostingdir. Alan adının kurallarını domain nedir yazısında anlattık; burada yalnızca hosting tarafına bakıyoruz.

Türkçe Vikipedi'nin barındırma maddesi fiyatı ve performansı etkileyen özellikleri sayar: depolama alanı, bant genişliği, trafik, işletim sistemi türü, sunucu donanımı, veritabanı desteği, yönetim paneli ve SSL desteği. Liste doğru bir başlangıçtır. Eksiktir de. Bir paketin fiyatını yalnızca teknik özellikler değil, sağlayıcının üstlendiği iş de belirler: yönetim, yedek, destek ve kesinti yükümlülüğü.

İpucu: Teklifleri tek bir tabloya dökün ve her satır için "bu kalem pakete dahil mi, ayrı mı, ne zaman yenilenir" diye sorun. Aynı kalemler yan yana gelmeden karşılaştırma olmaz.

Barındırma türü fiyatı en çok etkileyen karardır

Hosting fiyatlarını belirleyen birinci etken türdür. Paylaşımlı hostingde çok sayıda site tek sunucuda barınır ve sunucu bakım maliyeti müşteriler arasında bölüşülür. Vikipedi bu yüzden paylaşımlı hostingin diğer türlerden ucuz olduğunu, ama genellikle kullanım sınırları bulunduğunu yazar. Sınırlara dokunmayan basit bir tanıtım sitesi için çoğu zaman yeterlidir.

VPS'te fiziksel sunucu sanal sunuculara bölünür. Eşdeğer bir fiziksel sunucudan ucuzdur, ancak aynı donanımı paylaştığı için başka sanal makinelerin yüküne göre performans düşebilir. Tam donanım sanallaştırması daha fazla yalıtım sağlar.

Ayrılmış sunucuda bütün fiziksel makineyi siz kiralarsınız. Kaynaklar sizindir. Bedeli de buna göre yüksektir. Yönetilmeyen seçenek genellikle en ucuzudur, fakat güvenlik ve bakım müşteriye kalır; yönetilen seçenekte sağlayıcı hizmet kalitesini koruyabilmek için erişiminizi sınırlayabilir. Ucuz görünen satır, emeği sizin üstünüze yükleyen satır olabilir. Hesabı buradan yapın.

Bulut barındırmada ücret çoğunlukla tüketilen kaynağa göre hesaplanır ve yoğun dönemde ek kaynak talep edebilirsiniz. Bunun iki yüzü var. Fatura trafikle birlikte oynayabilir. Vikipedi'nin de belirttiği gibi merkeziyetsiz yapı, verinin nerede tutulduğu üzerindeki kontrolü azaltabilir.

Tek bir doğru tür yok. Doğru tür, sitenizin gerçek yüküne ve yönetimi kimin üstleneceğine bağlıdır.

Kaynaklar ve sınırsız vaadi

İkinci etken kaynaklardır; hosting fiyatları burada en çok yanıltır. Depolama alanı, bant genişliği ve trafik paket sayfasında en görünür kalemlerdir. Üçü de yanlış okunur.

Bant genişliği farklı yöntemlerle ölçülür. Vikipedi ayrılmış sunucu anlatımında, ölçümsüz (unmetered) hizmette hat hızının sınırlandığını ve bunun genellikle ek ücret doğurduğunu, toplam transfer yönteminde ise giden ve gelen verinin bayt olarak sayıldığını belirtir. Aynı sayfa, ölçümsüz teriminin sıkça sınırsız ile karıştırıldığını da not eder.

"Sınırsız" kelimesi aynı tuzağa açıktır. Sınırsız hosting sıkça pazarlanır, ancak kabul edilebilir kullanım politikaları ve hizmet şartlarıyla sınırlanır. Vikipedi'nin VPS maddesi, sınırsız disk alanı ve bant genişliği tekliflerinin maliyet, taşıyıcı kapasitesi ve teknik sınırlar yüzünden pratikte karşılığı olmadığını yazıyor.

Peki sınır nerede? "Sınırsız" yazan pakette sınır yok demeyin, sınırın nerede yazıldığını arayın.

Dikkat: Paket sayfasındaki vaadi değil, kullanım şartlarını ve sözleşme metnini esas alın. Sınırı yazılı bulamıyorsanız sağlayıcıya yazılı olarak sorun.

Sitenizin yazılımı hangi altyapıyı gerektirir

Üçüncü etken sitenin nasıl yapıldığıdır. MDN iki durumu ayırır. Statik web sunucusu dosyaları olduğu gibi gönderir. Dinamik web sunucusu buna bir uygulama sunucusu ve genellikle bir veritabanı ekler, sayfayı veritabanındaki içerikten üretir. Dinamik yapı daha fazla bileşen demektir. Bileşen de maliyettir.

WordPress kullanıyorsanız gereksinimler resmî sayfada yazılı. Barındırıcıdan güncel bir PHP sürümü, MariaDB ya da MySQL ve HTTPS desteği bekleniyor; Apache veya Nginx öneriliyor, PHP ve MySQL destekleyen her sunucu da çalışır. WordPress.org eski sürümlerin ömrünü doldurduğunu ve güvenlik açığı riski taşıdığını da belirtiyor. Bu yüzden "WordPress çalışır" ibaresi yetmez; sürümleri sormak gerekir.

Next.js gibi çerçevelerde tablo değişir. Next.js belgeleri uygulamanın Node.js sunucusu, Docker konteyneri, statik dışa aktarım veya farklı platformlara uyarlayıcılarla yayımlanabileceğini söyler; statik dışa aktarımda desteklenen özellikler sınırlıdır. Yani aynı site, hangi yöntemle yayımlandığına göre klasik bir paylaşımlı pakete sığabilir ya da sığmayabilir. Bu karar kurulumdan önce verilir. Sonradan değiştirmek emek ister.

Hız ve kesinti taahhüdü

Dördüncü etken, sunucunun ne kadar çabuk ve ne kadar kesintisiz yanıt verdiğidir. Hız ve kesinti fiyat satırında görünmez, ama sonradan hissedilir.

Google, sunucu hatalarını (5xx) sunucunun aşırı yüklendiği sinyali olarak ele alır. Belgelere göre tarayıcılar bu durumda taramayı geçici olarak yavaşlatır, kalıcı olarak sunucu hatası veren URL'ler ise dizinden çıkarılabilir; tarama bütçesi belgesi de yanıt süreleri (gecikme ve TTFB) kötüleşirse ya da sunucu hataları artarsa tarama kapasitesinin düştüğünü söyler.

TTFB, yani ilk bayta kadar geçen süre, web sunucusunun ne kadar çabuk yanıt verdiğini gösterir. web.dev, TTFB'nin sayfa yükleme ölçümlerinin hepsinden önce geldiğini ve sunucunun çok yavaş yanıt verdiği durumları işaret ettiğini yazar; ancak bir Core Web Vitals ölçütü değildir. Google'ın sayfa deneyimi belgesi de Core Web Vitals, HTTPS ve mobil uyum gibi birçok yönün birlikte değerlendirildiğini, tek bir sıralama sinyali bulunmadığını söyler. Yavaş sunucu bu zincirin ilk halkasıdır.

Kesinti taahhüdü sözleşmede yazar. Vikipedi, bir sitenin erişilebilirliğinin yılın ne kadarında internetten ulaşılabildiğiyle ölçüldüğünü ve bunun sistemin açık olmasından (uptime) farklı olduğunu yazar. Hizmet seviyesi sözleşmesinde (SLA) yazılan sınırın altına inilirse sağlayıcı genellikle kısmi iade verir; ancak kesintinin nasıl tanımlandığı sağlayıcıdan sağlayıcıya değiştiği için SLA'yı okumak gerekir ve tüm sağlayıcılar uptime istatistiği yayımlamaz. Siteniz satış yapıyorsa kesintinin saat başına size neye mal olduğunu kendiniz hesaplayın, çünkü kısmi iade bu kaybı karşılamayabilir.

İçerik dağıtım ağı (CDN) ayrı bir kalemdir. MDN CDN'i birçok konuma yayılmış, verinin kopyalarını saklayan ve istekleri kullanıcıya en yakın sunucudan karşılayan bir sunucu grubu olarak tanımlar; yüksek trafikten daha az etkilenir ve kaynak sunucunun yükünü azaltır. Teklifte CDN'in dahil olup olmadığını sorun.

Yönetim düzeyi, yedek ve destek

Beşinci etken, işi kimin yaptığıdır. Fiyatın içinde sunucunun kendisi kadar, onu yöneten iş de vardır. Vikipedi paylaşımlı hostingde sağlayıcının genellikle sunucuları yönetmekten, sunucu yazılımını kurmaktan, güvenlik güncellemelerinden ve teknik destekten sorumlu olduğunu yazar. Ayrılmış sunucunun yönetilmeyen seçeneğinde bu iş size geçer. Belirli bir yazılıma göre ayarlanmış hizmetlerde, örneğin yönetilen WordPress barındırmada, bakım, güvenlik güncellemeleri, yedek ve uygulamaya özel destek pakete girer.

Yedek, gizli maliyetin başında gelir. Yedeğin dahil olup olmadığını, ne sıklıkta alındığını, nerede saklandığını ve geri yüklemenin kimin işi olduğunu sorun. Yedek var diye geri dönüş sorunsuz olmaz. Geri yüklemeyi bir kez deneyin.

Destek de fiyatın içinde ya da dışında olabilir. Kanalları, saatleri ve yanıt süresinin yazılı olup olmadığını sorun.

Sözleşme süresi, yenileme ve taşınma

Altıncı etken zamandır. Teklifler çoğu zaman belirli bir süre için hazırlanır. Burada oran vermiyoruz, ama iki soruyu mutlaka sorun: ilk dönem ile yenileme dönemi aynı koşulda mı, ve hangi kalemler yenilemede ayrı ücretlenir? İlk dönem teklifini yenileme koşuluyla birlikte okumayan karşılaştırma eksiktir.

SSL satırı iyi bir örnektir. Let's Encrypt, alan adı sahiplerine HTTPS için güvenilir sertifikayı ücretsiz veren, otomatik ve açık bir sertifika otoritesidir; kâr amacı gütmeyen ISRG işletir. WordPress da barındırıcıdan yalnızca HTTPS desteği bekler. Bu nedenle temel bir sertifika için ayrı bedel ödemek çoğu kurulumda zorunlu değildir. Pakette "SSL dahil" bir avantaj gibi sunuluyorsa neyin dahil olduğunu ve yenilemenin otomatik olup olmadığını sorun; ücretli sertifika seviyelerine gerçekten ihtiyacınız olup olmadığını da değerlendirin.

Sağlayıcı değiştirmek de bir kalemdir. Google'ın hosting değişikliği rehberi süreci adımlara böler: içeriği yeni altyapıya kopyalayıp test etmek, alan adının DNS ayarını yeni altyapıya çevirmek, trafiği iki altyapıda izlemek ve eski altyapıyı ancak Googlebot dahil herkes doğru içeriği yenisinden alıyorsa kapatmak. Adresler değişmese bile bu bir iştir. Birinin zamanıdır.

İpucu: Sözleşmeye başlamadan önce çıkış koşulunu sorun: verilerinizi hangi biçimde ve ne kadar sürede alabilirsiniz? Cevap yazılı değilse taşınma maliyeti belirsizdir.

Veri konumu ve yasal uyum

Yedinci etken, verinin nerede durduğudur. Siteniz kişisel veri topluyorsa (iletişim formu, sipariş, üyelik) sunucunun hangi ülkede olduğu hukuki bir soru olur. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 9. maddesi kişisel verilerin yurt dışına aktarılmasını düzenler; madde 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı Kanunla değiştirilmiş olup yeterlilik kararı ya da uygun güvenceler gibi şartlar arar. Sunucunun yurt dışında olmasının bu kapsama girip girmediğini ve hangi dayanakla ilerleyeceğinizi hukuk danışmanınızla değerlendirin. Bu yazı hukuki görüş değildir.

5651 sayılı Kanun'a göre hizmet ve içerikleri barındıran sistemleri sağlayan ya da ileten kişi "yer sağlayıcı"dır. Yer sağlayıcılar yer sağlayıcılık bildirimi yapmak ve trafik bilgilerini saklamak gibi yükümlülükler taşır; bildirimde bulunmayana idari para cezası öngörülmüştür. Sağlayıcıya bildirimini yapıp yapmadığını sormak ucuz bir sorudur.

Teklifleri karşılaştırırken sorulacak sorular

Yukarıdaki etkenleri tek bir tabloda toplayabilirsiniz. Cevaplar yazılı gelirse karşılaştırmanız da yazılı olur.

Doğru ölçüt fiyat değil, ihtiyaçtır

Etiket aynı, içerik farklıdır. Hosting fiyatları arasındaki fark çoğu zaman rakamın dışında kalan kalemlerden gelir: türden, yönetimden, taahhütten, yenileme koşulundan. Ucuz ve pahalı sıfatları bu kalemleri hesaba katmadan anlam taşımaz. Önce sitenizin gerçek yükünü ve yazılımını belirleyin, sonra bu yazıdaki soruları sağlayıcılara iletin.

Alan adı, hosting ve site kurulumunu tek ekiple yürütmek isterseniz hizmet paketlerimize göz atabilir, alan adı tarafı için alan adları sayfamıza bakabilirsiniz. Başlangıç noktamız her zaman aynıdır: önce neyi kurduğunuzu, sonra bunun hangi altyapıyı gerektirdiğini netleştirmek.

Yazar: Blakfy Studio ekibi, web sitesi, reklam ve e-ticaret projelerinde kurulum ve yönetim. Kaynaklar aşağıda listelenmiştir.

Kaynaklar

• Vikipedi, Barındırma hizmeti
• Wikipedia, Web hosting service
• Wikipedia, Shared web hosting service
• Wikipedia, Virtual private server
• Wikipedia, Dedicated hosting service
• Wikipedia, Cloud computing
• Wikipedia, Service-level agreement
• MDN, What is a web server
• MDN, CDN
• MDN, DNS
• web.dev, Time to First Byte
• Google Search Central, HTTP durum kodları ve ağ hataları
• Google Search Central, tarama bütçesi
• Google Search Central, hosting değişikliği
• Google Search Central, sayfa deneyimi
• WordPress.org, Requirements
• Next.js, Deploying
• Let's Encrypt, About
• ICANN, About Domain Names
• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, mevzuat.gov.tr
• 5651 sayılı Kanun, mevzuat.gov.tr