Domain nedir? Alan adı nasıl seçilir ve nereden alınır

Domain nedir sorusu teknik görünür, cevabı ise basit. Müşteriniz tarayıcıya kısa bir ad yazıp sitenize ulaşıyorsa, o ad domaindir. Türkçesi alan adı.

Biz web sitesi, reklam ve e-ticaret projelerini kuruyor ve yönetiyoruz; her projenin ilk kararlarından biri de alan adıdır. Yanlış seçilmiş ya da yanlış kişi adına alınmış bir ad, aylar sonra zahmetli bir düzeltme işine dönüşür. Bu yazıda tanımı, kuralları ve satın alma adımlarını resmî kaynaklarla birlikte anlatıyoruz.

Domain nedir ve ne işe yarar

Her bilgisayarın internette bir sayısal adresi var: IP adresi. İnsanlar uzun sayı dizilerini aklında tutamaz. ICANN'ın anlatımıyla alan adı sistemi (DNS), karmaşık IP adresi yerine tanıdık bir harf dizisinin, yani alan adının kullanılmasını sağlar; TRABİS de aynı tanımı yapar ve DNS'i alan adlarını IP adreslerine çeviren sistem olarak anlatır.

Tarayıcıya ornek.com.tr yazdığınızda arka planda küçük bir arama olur, ad IP adresine çevrilir ve tarayıcı o adresteki sunucuya gider. Siz bunu görmezsiniz.

Alan adı yalnızca site adresi değildir. E-posta adresinizin @ işaretinden sonraki kısmı da odur. Reklamda, kartvizitte, fatura üstünde ve sosyal medya biyografisinde aynı ad görünür; yani alan adı markanızın dijitaldeki imzasıdır ve bir kez yaygınlaştıktan sonra değiştirmek hem emek hem güven kaybı demektir.

Bir müşteri sizi reklamda, kartvizitte ya da bir arkadaşının önerisinde gördüğünde aklında kalan tek şey çoğu zaman bu kısa addır; telefon numarası unutulur, uzun bir adres yanlış yazılır, ama iyi seçilmiş bir alan adı hatırlanır. Küçük görünen bu ayrıntı, ilk ziyareti belirler.

Alan adı, web sitesi ve hosting aynı şey değil

Burada çoğu işletme sahibi karışıklık yaşıyor. ICANN bunu iyi bir benzetmeyle açıklar: alan adı, posta için kullanılan sokak adresi gibidir, ama adresin karşısında bir bina ya da posta kutusu olmalıdır, aksi halde gelen mektubu alacak kimse yoktur. Sadece alan adı almak size site vermez.

Üç ayrı parça var:

• Alan adı: adres. Kayıt şirketinden alınır.
• Hosting: sitenin dosyalarının durduğu sunucu, yani bina. Ayrı bir hizmettir ve ayrı bir yazıda anlatıyoruz: hosting nedir.
• Web sitesi: binanın içindeki düzen, sayfalar ve içerik.

URL ise bunların hepsini kapsayan tam adrestir. https://www.ornek.com.tr/blog/yazi ifadesinde alan adı yalnızca ornek.com.tr kısmıdır; geri kalanı protokol, alt alan adı ve sayfa yoludur.

İpucu: Site kurulumunu bir ajansa ya da serbest çalışana yaptırıyorsanız fatura kalemlerinin her biri için "bu kimin adına?" diye sorun. Alan adı, hosting ve site ayrı ayrı sizin adınıza olmalı. Bu soruyu en başta sormak, ileride yaşanacak bir tartışmayı önler.

Bir alan adının parçaları ve kim neyi yönetir

Alan adları sağdan sola okunur. ICANN'ın verdiği örnek whois.icann.org adıdır: org en üst düzey alan adı (TLD), icann ikinci düzey, whois ise üçüncü düzeydir ve her noktada yönetim yetkisi başka bir tarafa devredilebilir. Aynı mantıkla blog.ornek.com.tr adındaki blog bölümü ornek.com.tr adının alt alan adıdır.

Bu yüzden üç ayrı rol ortaya çıkar. Registry, uzantının işletmecisidir; .tr için bu sistem TRABİS'tir. Registrar, yani kayıt şirketi, size alan adını sağlayan aracıdır ve .tr tarafındaki resmî adı Kayıt Kuruluşu'dur. Registrant ise sizsiniz, kayıt sahibi.

Uzantılar iki gruba ayrılır. .com, .net, .org gibi uzantılar gTLD, yani genel üst düzey alan adıdır; .tr gibi iki harfli ülke kodlu uzantılar ise ccTLD. Hangi uzantının kim tarafından yönetildiğini IANA'nın kök bölge veri tabanında görebilirsiniz, çünkü IANA yöneticileri orada atar ve kayıtlarını yayımlar. Farkı TLD nedir yazımızda ayrıntılı işliyoruz.

Bir teknik sınır da bilmeye değer. RFC 1035'e göre her etiket, yani iki nokta arasındaki parça, en fazla 63 karakter olabilir. Pratikte çok daha kısa adlar kullanırsınız.

.tr mi .com mu: kurallar farklı

İki uzantı ailesinin kuralları birbirinden ayrı, hataların çoğu da burada yapılır.

.tr tarafında yapı iki biçimdedir: ornek.com.tr gibi a.b.tr ve ornek.tr gibi a.tr. Ad kısmı yalnızca a-z harflerinden, 0-9 rakamlarından ve tireden oluşabilir, en az iki ve en fazla 63 karakter uzunluğunda olmalıdır, tire ile başlayıp bitemez, üçüncü ve dördüncü karakteri birlikte tire olamaz. Sonuç basit: ç, ğ, ı, ö, ş, ü harfleri .tr adında yer alamaz.

Tahsis "ilk gelen ilk alır" kuralıyla yapılır. Bir adı rezerve edemezsiniz. Tahsis, adın türüne göre belgeli ya da belgesiz yoldan ilerler; hangi uzantı için belge gerektiğini başvuru yaptığınız kayıt kuruluşunun formunda görürsünüz. ornek.tr biçimindeki kısa adların tahsisi 12 Eylül 2024'te başladı.

Süre konusunda TRABİS net: .tr adı bir defada en az bir, en fazla beş yıl için tahsis edilir ve yenilemeden sonra da süre beş yılı aşmaz. Kayıt kuruluşu, bitişe en az üç ay kala sizi e-postayla uyarır. Ücreti devlete değil, kayıt kuruluşuna ödersiniz; hizmetinden memnun kalmazsanız kuruluşu değiştirebilirsiniz.

Güncel bir gelişme de var. 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7590 sayılı Kanun ile internet alan adlarına ilişkin düzenleme yetkisi BTK'dan Siber Güvenlik Başkanlığı'na geçti ve TRABİS'in kendi tanıtım sayfası da bunu aynı biçimde aktarıyor. Eski rehberlerde "BTK" yazıyorsa o bilgi artık güncel değil.

gTLD tarafında işleyiş başka. ICANN akreditasyonu yalnızca gTLD'ler için geçerlidir; .com gibi bir ad alacaksanız ICANN akredite kayıt şirketlerinden birini seçmelisiniz ve güncel listeyi ICANN yayımlıyor. Süre tarafında ICANN politikası, toplam kalan sürenin on yılı geçmemesini ister.

Dikkat: Türkçe harfli bir marka adınız varsa .tr uzantısında harfsiz yazımı kullanırsınız, örneğin "çözüm" yerine "cozum". Hangi yazımın hangi sayfada kullanılacağını baştan belirleyin. Aynı marka iki ayrı yazımla dolaşırsa müşteri sizi bulamaz.

İyi bir alan adı nasıl seçilir

Burada tek bir kural yok, ölçütler var. Bir ad seçerken şu sorular işe yarıyor:

• Telefonda söyleyebiliyor musunuz? Karşıdaki kişi tek seferde doğru yazabiliyorsa ad iyidir.
• Marka adınızla aynı mı? İşletme adı ile alan adı farklıysa müşteri iki ayrı ad hatırlamak zorunda kalır.
• Tire ve rakam var mı? Varsa, sesli söylerken her seferinde açıklama gerekir.
• Uzantı hedef kitlenize uyuyor mu? Türkiye'deki müşteriye hizmet veriyorsanız .com.tr ya da .tr doğal bir seçim; yurt dışını hedefliyorsanız .com daha tanıdık.
• Yakın yazımları düşündünüz mü? Sık yapılan bir yazım hatasını da almak isteyebilirsiniz.
• Aynı ad sosyal medyada boş mu? Tutarlılık güven verir.

Anahtar kelimeyle şişirilmiş uzun adlar akılda kalmaz. Kısa ve marka odaklı ad, reklamda da kartvizitte de işinize yarar.

Hangi uzantıyı seçerseniz seçin, aynı markanın yakın uzantılarını da düşünmek isteyebilirsiniz; ama her uzantı ayrı bir kayıt ve ayrı bir yenileme takvimi demektir, bu yüzden yalnızca gerçekten kullanacaklarınızı alın. Fazlası yılda bir hatırlanması gereken bir yük olur.

Bir kontrol daha var: ticari marka. Başkasının tescilli markasına benzeyen bir ad almak size uyuşmazlık ve ad kaybı olarak dönebilir, o yüzden TÜRKPATENT'in marka sorgusunda adı önceden arayın. ICANN'ın UDRP politikası marka kaynaklı uyuşmazlıklarda kötü niyetli tescilleri hızlandırılmış idari süreçle ele alır; .tr tarafında TRABİS'in uyuşmazlık çözüm mekanizması ise üç koşulu birlikte arar: markaya benzerlik, adı alanın yasal hakkının olmaması ve kötü niyet.

Projelerde alan adı kararını yol haritasının ilk maddelerinden biri olarak ele alıyoruz. Alan adı hizmetlerimizle ilgili sayfaya buradan ulaşabilirsiniz: alan adları.

Alan adı nereden ve kaç yıllığına alınır

Süreç beş adımda özetlenebilir:

1. Adın boş olduğunu kontrol edin. .tr için TRABİS'in alan adı sorgusu, gTLD için kayıt şirketinin sorgu aracı işe yarar.
2. Kayıt şirketini seçin. .com gibi adlarda ICANN akredite listesine, .tr adlarında TRABİS'in yayımladığı Kayıt Kuruluşları listesine bakın.
3. Kayıt sahibi bilgisine kendi işletmenizin adını, adresini ve ulaşabildiğiniz e-postayı yazın.
4. Süreyi seçin. .tr için bir ila beş yıl, gTLD için kayıt şirketinin sunduğu yıllar arasından.
5. Satın aldıktan sonra DNS ayarlarını hosting sağlayıcınızın verdiği bilgilerle yapın.

Fiyat kayıt şirketinden kayıt şirketine değişir. Burada rakam vermiyoruz, çünkü doğrulanabilir tek bir resmî kaynağı yok. Karşılaştırma için kayıt şirketlerini ayrı bir yazıda ele alacağız: en iyi alan adı kayıt şirketleri.

Uzun süre seçmek kolaylıktır, kazanç değildir. Alan adı kiralık bir haktır, satın alınan bir mülk değildir; Vikipedi de kaydın yalnızca belirli bir süre için münhasır kullanım hakkı verdiğini belirtir. Süre bitince hak da biter.

Aldıktan sonra yaşanan tuzaklar

İşin asıl zor kısmı satın almadan sonra başlar. Dört tuzak sık görülüyor.

Kayıt sahibi yanlış kişi. Alan adını sizin yerinize kuran biri kendi adına tescil ettirmişse sahip o kişidir ve ICANN'ın transfer politikasına göre kayıt sahibi değişikliğinden sonra 60 günlük bir transfer kilidi uygulanır. Yeni alınmış bir ad da ilk 60 gün içinde, kayıt şirketi isterse, başka bir şirkete taşınamaz. Düzeltmek bu yüzden zaman alır ve sabır ister. En baştan doğru kişi adına alın. Tek seferlik bir dikkat, sonradan çıkacak bir yazışma trafiğini önler.

Yenileme unutuluyor. Bildirimler kayıt sahibinin e-postasına gider; o adres artık kullanılmayan bir kutuysa uyarı kimseye ulaşmaz. ICANN'ın kayıt sahibi SSS sayfasına göre süresi dolmuş bir ad başka bir kayıt şirketine taşınabilir, ama silinme sürecine girmişse önce geri alınması gerekir ve ek ücret çıkabilir.

İletişim bilgisi eskiyor. ICANN kayıt şirketlerinden en az yılda bir kez kayıt verilerinin hatırlatılmasını ister ve bilgi değişirse yedi gün içinde güncellenmesini bekler. Kayıt şirketinin doğruluk sorusuna 15 günden uzun süre yanıt vermezseniz ad askıya alınabilir ya da iptal edilebilir.

Ad sonradan değişiyor. Domain değişikliği sıfırdan başlamak demek değildir ama emek ister. Google, eski adreslerden yenilerine 301 ya da 308 gibi kalıcı sunucu yönlendirmeleri kullanmanızı önerir; bunu baştan bilmek, adı ilk seferde doğru seçmeyi daha değerli kılar.

Dikkat: Kayıt şirketi hesabının e-posta adresi ve şifresi tek bir kişide kalmasın. Hesaba erişen kişi işten ayrıldığında yenileme ve transfer kodu da onunla gider. Erişimi işletmenin ortak bir adresine bağlayın.

Alan adı, hosting ve site kurulumunu tek ekiple yürütmek isterseniz hizmet paketlerimize göz atabilirsiniz. Başlangıç noktası her zaman aynı: önce neyi kurduğunuzu ve kimin adına kurduğunuzu netleştirmek.

Domain küçük bir kayıt gibi görünür. Oysa markanızın internetteki adresi odur; adresin kimin adına durduğu, ne zaman biteceği ve hangi bilgilerle kayıtlı olduğu gibi ayrıntılar yıllar sonra bile işletmenizin işleyişini etkiler. Doğru uzantı, doğru kişi adına ve takvimi olan bir yenilemeyle alınan bir ad, yıllarca sessizce işini yapar.

Yazar: Blakfy Studio ekibi, web sitesi, reklam ve e-ticaret projelerinde kurulum ve yönetim. Kaynaklar aşağıda listelenmiştir.

Kaynaklar

• TRABİS Sıkça Sorulan Sorular
• TRABİS Hakkında
• TRABİS Kayıt Kuruluşları
• TRABİS a.tr duyurusu
• İnternet Alan Adları Yönetmeliği, mevzuat.gov.tr
• Resmî Gazete, 31 Temmuz 2026, sayı 33326
• ICANN, About Domain Names
• ICANN, Accredited Registrars
• ICANN, Transfer Policy
• ICANN, domain name registrant FAQs
• ICANN, Keeping Registration Data Accurate
• ICANN, UDRP
• IANA, Root Zone Management
• RFC 1035, Domain Names Implementation and Specification
• Vikipedi, Alan adı
• Google Search Central, site taşıma