Registrar nedir? Alan adı kayıt şirketi nasıl seçilir

Alan adını nereden alacağınız çoğu işletmede fiyat listesine bakılarak karara bağlanır. Oysa alan adı yıllarca sürecek bir ilişkidir ve yenileme, iletişim bilgisi, transfer kodu, kilit ayarı hep aynı panelden geçer. Bu paneli sunan kuruluşa İngilizce adıyla registrar denir.

Bu yazıda registrar seçerken bakabileceğiniz ölçütleri, resmî listelerle ve politika metinleriyle doğrulanabilenlerle sınırlı tutuyoruz. Hiçbir firmayı önermiyoruz ve fiyat vermiyoruz; fiyatlar sık değişir ve doğrulanabilir tek bir resmî kaynağı yoktur.

Biz web sitesi, reklam ve e-ticaret projelerini kuruyor ve yönetiyoruz. Alan adının hangi kayıt şirketinde ve kimin adına durduğu, her projede ilk netleştirdiğimiz konulardan biridir. Alan adının ne olduğunu bilmiyorsanız önce domain nedir yazımıza göz atın.

Registrar nedir ve kimlerle karıştırılır

ICANN'ın tanımıyla registrar, genel üst düzey alan adlarında (gTLD) alan adı kaydı hizmeti sunan kuruluştur. Registry ise uzantının işletmecisidir; .tr için bu sistem TRABİS'tir. Alan adının sahibi, yani registrant, sizsiniz.

Üç rolü şöyle ayırabilirsiniz:

• Registry: uzantının merkezi kayıt defterini tutar. .com ve .tr ayrı registry'lerdir.
• Registrar: kaydı sizin adınıza registry'ye iletir. .tr tarafındaki resmî adı Kayıt Kuruluşu'dur (KK).
• Registrant: kayıt sahibi, yani alan adını kullanma hakkını elinde tutan kişi ya da işletme.

Bir de bayi (reseller) var. Bayi alan adını kendi vitrininden satar, kaydı ise bir kayıt şirketi aracılığıyla yürütür. Faturayı kesen firma ile kaydı tutan kuruluş farklı olabilir ve aşağıdaki ölçütlerin çoğu kaydı gerçekte tutan kuruluşa uygulanır. Uzantı ailelerinin farkını TLD nedir yazısında ayrıca işliyoruz.

Önce resmî listeye bakın

ICANN, gTLD kayıtlarına doğrudan erişmek isteyen her kuruluştan akreditasyon ister. Başvuran, kayıt şirketi işletmek için gereken teknik, operasyonel ve finansal ölçütleri karşıladığını göstermek zorundadır. Akredite kayıt şirketlerinin güncel listesini ICANN kendi sitesinde yayımlar. Liste herkese açık. IANA'nın Registrar IDs kaydı ise her kayıt şirketinin durumunu gösterir: Accredited yazanlar akreditasyonu süren, Terminated yazanlar akreditasyonu sona ermiş kuruluşlardır.

ICANN akreditasyonu yalnızca gTLD'ler için geçerlidir. .tr adları için TRABİS'in Kayıt Kuruluşları sayfasına bakın; Kurumun faaliyet belgesi verdiği kuruluşlar orada listelenir. Listede bulamadığınız bir firma .tr adı satıyorsa kaydı bir Kayıt Kuruluşu üzerinden yaptırıyor olabilir. Hangisi olduğunu sorun.

Yönetmelik madde 17, Kayıt Kuruluşlarına somut yükümlülükler getirir. Hizmetlerin erişilebilirliğini ve güvenliğini sağlamak, hizmete 7 gün 24 saat eşit erişim vermek, müşteri bilgilerini en az yılda bir teyit etmek, müşteriyi başvuru, yenileme, iptal ve transfer konusunda bilgilendirmek ve alan adının kullanımı sona erdikten sonra bilgi ve belgeleri en az 10 yıl saklamak bunların arasındadır. Ölçütü kendiniz icat etmiyorsunuz. Yönetmelik yazmış.

Bir güncelleme daha var. Yönetmelikte "Kurum" diye geçen yetki, 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7590 sayılı Kanun'la BTK'dan Siber Güvenlik Başkanlığı'na geçti ve TRABİS bu başkanlıkça işletiliyor. Eski rehberlerdeki BTK atıfları güncel değil.

Dikkat: Bir firmanın ana sayfasındaki "akredite" ifadesi doğrulama yerine geçmez. Firmanın adını ICANN listesinde ya da TRABİS sayfasında kendiniz arayın.

Bayiyle kayıt şirketini nasıl ayırırsınız

Önce kaydı kimin tuttuğuna bakın. Adınızın kaydını hangi kuruluşun tuttuğunu ICANN'ın alan adı sorgu aracıyla öğrenebilirsiniz. ICANN'a göre sonuçta kayıt şirketinin adı yer alır. Bulduğunuz adı akredite listesiyle karşılaştırın. Kontrol birkaç dakika sürer. Ama sorun çıktığında hangi kapıyı çalacağınızı, kimden hangi belgeyi isteyeceğinizi ve destek talebinin kime gitmesi gerektiğini baştan bilmenizi sağlar.

Neden önemli? ICANN'ın Süresi Dolan Kaydı Kurtarma Politikası (ERRP), yenileme ücretlerinin ve bildirim yöntemlerinin bayilerin sitelerinde de gösterilmesini ister. Yani kurallar bayi üzerinden aldığınız ad için de geçerlidir. Yine de sözleşmede kimin neyi üstlendiğini okuyun, çünkü destek talebini bayiye mi kayıt şirketine mi ileteceğinizi sözleşme belirler.

Fiyatın görünmeyen kısmı: yenileme ve geri alma

Burada tutar vermiyoruz. Hangi kalemlere bakacağınızı ise söyleyebiliriz. ICANN politikası kayıt şirketinden yenileme ücretini, süre dolduktan sonraki yenileme ücretini (farklıysa) ve geri alma, yani redemption ücretini siz daha kayıt formunu doldurmadan, kayıt anında ulaşılabilir kılmasını ister ve bu ücretlerin hem sitede hem de imzaladığınız kayıt sözleşmesinde yer almasını şart koşar.

Karşılaştırırken şu kalemleri yan yana koyun:

• Yenileme ücreti. İlk yıl kampanyası bir kez uygulanır, yenileme ücreti ise her dönemin faturasıdır.
• Süre dolduktan sonraki yenileme ücreti, kayıt şirketinde farklı olabilir.
• Geri alma ücreti. Silinen bir ad kurtarma süresinde geri alınabilir ve bu ek ücret gerektirebilir.
• DNS yönetimi, e-posta ve ek güvenlik gibi hizmetlerin pakete dahil olup olmadığı.
• Ödeme biçimi ve fatura bilgisi.

.tr tarafında ücret devlete değil Kayıt Kuruluşuna ödenir, tahsis ve yenileme ücretleri de bu kuruluşa gider. Dolayısıyla .tr için de karşılaştırılacak olan Kayıt Kuruluşunun kendi tarifesidir. Karşılaştırma kuruluş başına yapılır.

Yenileme bildirimleri: e-posta kimde

ICANN politikası, gTLD kaydında kayıt şirketinden en az iki bildirim ister. Biri süre dolmadan yaklaşık bir ay, diğeri yaklaşık bir hafta önce gelir. Süre dolduktan sonraki beş gün içinde ad yenilenmemişse ek bir bildirim daha gönderilmelidir. Bildirim, e-posta gibi sizden ek bir eylem beklemeyen yolla ulaşmalı ve yöntemler kayıt şirketinin sitesinde açıklanmalıdır.

.tr tarafında Yönetmelik madde 9 aynı işi yapar. Kayıt Kuruluşu, tahsis süresi bitmeden en az üç ay önce sizi e-postayla uyarır. Yenileme süre sonuna kadar tamamlanmazsa adın kullanımı iki ay durdurulur; bu sürede başvurursanız ad yenilenir, aksi halde yeniden tahsise açılır. Bir tahsis bir seferde en fazla beş yıl sürer.

Uyarılar kayıt sahibinin e-posta adresine gider ve o adres artık bakılmayan bir kutuysa, işten ayrılmış birinin hesabıysa ya da kimsenin okumadığı ortak bir gelen kutusuysa, bir ay önceden gelen de bir hafta önceden gelen de hatırlatma kimseye ulaşmaz, ad da fark edilmeden süresini doldurur. Otomatik yenileme kullanıyorsanız ICANN, ödeme bilgisinin güncel kalmasını da hatırlatır.

Süre dolarsa ne olur? gTLD adı silinirse 30 günlük kurtarma süresine girer. Kayıt şirketi adı bu sürede geri alabilir ve geri alma ek ücret gerektirebilir. Sonra 5 gün PendingDelete durumu gelir, ardından ad herkesin kaydına açılır. Bu yüzden bildirimleri ciddiye alın. Takvime de yazın.

Transfer hakkı: çıkış kapısı baştan açık olsun

İyi bir registrar'dan ayrılmak da, kötüsünden ayrılamamak da pahalıdır. İkincisine karşı ICANN Transfer Politikası güvence verir. Transfer talebini onaylama ya da reddetme yetkisi yalnızca kayıt sahibindedir ve alan adlarını kayıt şirketleri arasında taşıyabilmeniz gerekir. Kurallar net. Politika ayrıntıları şöyle düzenler:

• Kayıt şirketi, adın ilk kaydından sonraki 60 gün içinde ya da son transferden sonraki 60 gün içinde transferi reddedebilir.
• Kayıt sahibinin adını, kuruluşunu veya e-postasını değiştirirseniz de 60 günlük bir transfer kilidi başlar. Bazı kayıt şirketleri bu kilidi kapatma seçeneği sunar.
• Transfer kilidini (clientTransferProhibited) kayıt şirketi yalnızca kayıt sırasında ya da sizin talebinizle koyabilir ve koşullarını sözleşmeye yazmak zorundadır.
• Panelde kilidi kaldırma ve transfer kodu (AuthInfo) üretme imkânı yoksa kayıt şirketi, ilk talebinizden sonra en geç beş takvim günü içinde kodu vermeli ve kilidi kaldırmalıdır.
• Sizinle arasındaki bir ödeme anlaşmazlığı, kodu vermeyi ya da kilidi kaldırmayı reddetmek için gerekçe olamaz.
• Süresi dolmuş bir adı, önceki dönemin ücretini ödediyseniz yenilemeden de taşıyabilirsiniz. Ad kurtarma sürecine girdiyse önce geri alınması gerekir.

Tamamlanan bir gTLD transferi mevcut kaydı bir yıl uzatır, ama toplam süre hiçbir durumda on yılı aşamaz. Süre kaybolmaz.

.tr tarafı farklı işler. Yönetmelik madde 20, alan adı sahiplerinin talep etmeleri halinde hizmet aldıkları Kayıt Kuruluşunu değiştirebileceğini yazar; TRABİS'in sıkça sorulan sorular sayfası da aynısını söyler. Kayıt Kuruluşları arası transferin ayrıntılı usulünü Kurum düzenler. Bu yüzden yeni Kayıt Kuruluşundan adımları yazılı isteyin. Dondurulmuş bir ad Kayıt Kuruluşuna transfer edilemez, yenilenebilir. Bir Kayıt Kuruluşu faaliyetini bırakırsa adlarınız faaliyetteki başka bir kuruluşa zorunlu olarak aktarılır ve bilgilendirmeden sonra gereken işlemleri yapmak size düşer.

İpucu: Seçim aşamasında kayıt şirketinin yardım sayfasına bakın ve transfer kodunu panelden kendiniz alıp alamadığınızı öğrenin. Panelde böyle bir seçenek yoksa beş günlük süre sizin için fiilen bekleme süresine dönüşür.

Kayıt sahibi sizsiniz: hesap ve bilgi güvenliği

Kayıt şirketini seçmek kadar, hesabı kimin adına açtığınız da önemlidir. Kayıt sahibi alanına kendi işletmenizin adını, adresini ve ulaşabildiğiniz bir e-postayı yazın. Adı sonradan kendi adınıza çevirirseniz 60 günlük transfer kilidi başlar; baştan doğru kişi adına açmak bu gecikmeyi önler. Ayrıntı küçük, etkisi büyük.

ICANN, kayıt şirketlerinden iletişim bilgilerini yılda en az bir kez size hatırlatmalarını ister. Bilgi değişirse 7 gün içinde güncellemeniz, doğruluk sorusuna da 15 günden uzun süre yanıtsız kalmamanız gerekir; aksi halde ad askıya alınabilir ya da iptal edilebilir. .tr tarafında Kayıt Kuruluşu da bilgileri en az yıllık olarak teyit eder.

Yetkisiz transfer ve silmeye karşı ICANN, kayıt şirketinden clientTransferProhibited, clientDeleteProhibited ve clientUpdateProhibited gibi kısıtlamaları talep etmenizi önerir. Bunlar EPP protokolünde tanımlı durum kodlarıdır ve clientTransferProhibited olan bir adın transfer istekleri reddedilir. Seçerken bu ayarları panelden yönetip yönetemediğinizi sorun.

Dikkat: Kayıt şirketi hesabını bir ajansın, serbest çalışanın ya da tek bir çalışanın e-postasıyla açtırmayın. Hesaba erişen kişi ayrılınca yenileme ve transfer kodu da onunla gider. Erişimi işletmenin ortak bir adresine bağlayın.

Seçim öncesi kontrol listesi

Karar vermeden önce şu altı soruya yanıt arayın:

• Ad, gTLD için ICANN akredite listesinde, .tr için TRABİS Kayıt Kuruluşları sayfasında yer alıyor mu?
• Faturayı kesen firma kaydı tutan kuruluş mu, yoksa bayi mi?
• Yenileme, süre sonrası yenileme ve geri alma ücretleri sitede açık mı?
• Bildirim yöntemleri anlatılıyor mu ve bildirimler hangi e-postaya gidiyor?
• Transfer kodunu ve kilidi panelden kendiniz yönetebiliyor musunuz?
• Kayıt sahibi alanına işletmenizin bilgileri yazılabiliyor mu?

Hosting, e-posta ve site kurulumu ayrı kalemlerdir. Bir pakette birlikte satılsalar bile alan adı sizin adınıza kayıtlı ve ayrıca taşınabilir kalmalıdır; ayrımı hosting nedir yazısında anlattık. Alan adı hizmetlerimizle ilgili sayfaya buradan ulaşabilirsiniz: alan adları.

Kayıt şirketi seçimi bir kez yapılıp unutulan bir karar gibi görünür. Yanıltıcı bir görünüm bu. Oysa yenileme, transfer ve bilgi güncelleme her yıl aynı panelden geçer. Resmî listede yer alan, yenileme ve geri alma ücretlerini sitesinde açıkça gösteren, bildirim yöntemlerini anlatan, transfer kodunu ve kilidi panelden size bırakan ve kayıt sahibi alanına işletmenizin bilgilerini yazmanıza izin veren bir kuruluşla çalışırsanız, alan adınız yıllarca sessizce işini yapar ve yenileme tarihi bir sürpriz olmaz.

Yazar: Blakfy Studio ekibi, web sitesi, reklam ve e-ticaret projelerinde kurulum ve yönetim. Kaynaklar aşağıda listelenmiştir.

Kaynaklar

• ICANN, Accredited Registrars
• ICANN, List of Accredited Registrars
• ICANN, About Registrars
• ICANN, Transfer Policy
• ICANN, Expired Registration Recovery Policy
• ICANN, FAQs for Registrants: Domain Name Renewals and Expiration
• ICANN, domain name registrant FAQs
• ICANN, EPP Status Codes
• ICANN, Keeping Registration Data Accurate
• ICANN, Lookup
• IANA, Registrar IDs
• RFC 5731, EPP Domain Name Mapping
• TRABİS Kayıt Kuruluşları
• TRABİS Sıkça Sorulan Sorular
• TRABİS Hakkında
• İnternet Alan Adları Yönetmeliği, mevzuat.gov.tr
• Resmî Gazete, 31 Temmuz 2026, sayı 33326
• Wikipedia, Domain name registrar